 W październiku 1929 roku grupa literatów - przyjaciół Bułhakowa zostaje aresztowana i skazana na zesłanie. Rozpoczyna się początek powszechnego terroru. Po osobistej publicznej wypowiedzi Stalina na temat sztuk Michaiła do końca czerwca "Dni Turbinów", "Mieszkanie Zojki" oraz "Szkarłatna wyspa" schodzą z afisza. Zaczynają mu ponownie doskwierać kłopoty finansowe, nigdzie nie znajduje pracy, cierpi na dolegliwości sercowe, zaburzenia nerwowe. Pisze trzy utwory : "Kopyto inżyniera" (rozdział nowej powieści mającej w końcu stać się ukoronowaniem jego twórczości pt. "Mistrz i Małgorzata"), "Tajemnemu przyjacielowi" (niedokończony) i "Zmowa świętoszków" ("Molier"). 18 marca 1930 roku Naczelny Komitet Repertuarowy ( Gławrepertkom ) nie dopuszcza do wystawienia " Zmowy świętoszków" - dramatu o prześladowaniu i zniszczeniu genialnego autora komedii i aktora przez partię religijną przy cichej aprobacie króla. Zdesperowany Bułhakow pisze do Stalina długi list. Opisuje w nim swoje obecne położenie, cytuje fragmenty recenzji jakie ukazały się w prasie na temat jego twórczości ( na 301 artykułów były 3 pozytywne ). Majac świadomość, że jego pisarstwo w ZSRR jest już rozdziałem zamkniętym, Bułhakow w długim liście z determinacją pisze do Stalina : " (...) Zwracam się do władzy radzieckiej o humanitarne potraktowanie mojej osoby i wspaniałomyślne pozwolenie mnie, pisarzowi, który nie może być przydatny u siebie, w ojczyźnie, na wyjazd. Jeśli to, co napisałem okaże się nieprzekonywające i zostanę skazany na milczenie do końca życia w ZSRR, w takiej sytuacji prosiłbym Rz+/-d Radziecki o zapewnienie mi pracy w mojej specjalności i skierowanie mnie do pracy w teatrze w charakterze etatowego reżysera. (...) Jeżeli nie otrzymam nominacji reżyserskiej, proszę o etat statysty. A jeśli nie wolno mi być nawet statystą, to proszę o etat zwykłego robotnika scenicznego. Jeśli nawet to okaże się niemożliwe, to proszę Rząd Radziecki, żeby zadysponował moją osobą w taki sposób, jaki uważa za właściwy, ale żeby tak czy inaczej mną zadysponował, albowiem OBECNIE przede mną, dramaturgiem, autorem pięciu sztuk, znanym w ZSRR i za granicą - jedynie nędza, ulica i śmierć." Dyktator nie pozostawia listu bez odpowiedzi i dwa dni później sam dzwoni do Bułhakowa. Stalin daje pisarzowi nadzieję na etat i rzeczywiście niebawem zatrudnienie w roli asystenta reżysera w Teatrze Artystycznym oraz praca konsultanta w Teatrze Młodzieży Robotniczej stają się faktem.  W tym okresie Michaił oraz Lubow Jewgieniewna coraz bardziej oddalają się od siebie. Duchowe wsparcie pisarz znajduje u Heleny Siergiejewny Szyłowskiej, która staje się jego powiernicą, inspiratorką i ostoją. Opuszcza ona wysoko postawionego wojskowego i w październiku 1932 roku zostaje żoną Bułhakowa. W maju 1930 roku pisarz dokonuje oryginalnej, eksperymentalnej adaptacji " Martwych Dusz " Gogola, którą Stanisławski po zapanowaniu w MChAT-cie akademizmu w roku 1932 zmienia na wersję bardziej tradycjonalną i realistyczną. Powstaje wtedy także satyra science-fiction " Adam i Ewa ", której sam autor nie lubił uznając ją za rzecz pisaną na zamówienie społeczne. W październiku 1931 Bułhakow otrzymuje zgodę na wystawienie "Moliera", a wkrótce potem 15 stycznia 1932 roku, po najprawdopodobniej bezpośredniej interwencji Stalina, wznowione zostaje przedstawienie " Dni Turbinów ". Równolegle do pracy dla teatru Bułhakow kontynuuje pisanie "Mistrza i Małgorzaty" , która to powieść nabiera powoli końcowego kształtu. |
po nim właśnie Michaił przejął pasję do języków obcych. Rodzina mieszkała około 20 lat w domu pod numerem 13 na ulicy Andriejewski Zjazd , który stał się pierwowzorem domu Turbinów z "Białej gwardii" . Wychowany w radosnej i serdecznej atmosferze domu, w którym mimo skromnych możliwości materialnych dzieci nigdy nie nudzą się, wspólnie muzykując (Michaił jest świetnym pianistą) czy wystawiając amatorskie spektakle. Później zaś często i chętnie uczestniczą w przedstawieniach teatralnych, operowych, koncertach symfonicznych, których w Kijowie owego czasu nie brakuje. W roku 1906 na nerczycę umiera ojciec pisarza. W czerwcu 1909 roku Michaił zdaje maturę i rozpoczyna studia medyczne w czasie których, mimo niezgody obydwu rodzin 11 kwietnia 1913 roku poślubia Tatianę Łappę swoją gimnazjalną miłość.
We wrześniu 1921 roku Bułhakowowie przyjeżdżają do Moskwy. Trwa będący wynikiem porewolucyjnych zniszczeń i straszliwego głodu okres NEP-u (Nowyj Ekonomiczeskij Płan) przewidujący częsciowy i czasowy powrót kapitalizmu. Trzydziestoletni Michaił walcząc z ciągłym brakiem pieniędzy szuka pracy, o którą niezmiernie trudno. Jest konferansjerem w małym teatrzyku, współpracownikiem gazety "Raboczij", reporterem i kronikarzem "Torgowo - Promyszliennogo Wiestnika". Kontynuuje pisanie "Notatek na mankietach". 2 lutego 1922 roku dowiaduje się o śmierci matki, która ma decydujące znaczenie dla powiesci " Biała gwardia " zredagowanej ostatecznie w roku 1923 i pomyślanej przez pisarza jako pomnik ku pamięci matki. 
Opublikowana częściowo w 1925 roku w piśmie "Rossija" powiesć z racji złożonych kłopotów wydawniczych nie zrobi furory, jakiej autor oczekiwał. Z początkiem lat dwudziestych Bułhakowowie zostają zakwaterowani w lokalu nr 50 w kamienicy na ul.Bolszoj Sadowoj 10. Mieszkanie to utożsamiane ze słynnym mieszkaniem nr 50 z "Mistrza i Małgorzaty" staje się też inspiracją licznych opowiadań. Wiosną 1922 roku Bułhakow zaczyna regularna współpracę z pismem "Nakanunie" ( z Osipem Mandelsztamem, Sergiuszem Jesieninem, Walentynem Katajewem ) wydawanym w Berlinie, gdzie w latach 1922-24 publikuje fragmenty "Białej gwardii", "Zapisków młodego lekarza", wybór "Notatek na mankietach", reportaże. W 1924-25 powstają dwa utwory "science-fiction" - "Fatalne jaja" oraz "Psie serce". Ten ostatni początkowo przyjmuje do druku "Niedra", co jednak nie doszło do skutku tak jak i teatralna adaptacja utworu dla MChAT-u. "Psie serce" skonfiskowane podczas rewizji w mieszkaniu autora, zostało mu za wstawiennictwem Gorkiego zwrócone po dwóch latach - publikacji doczekało się dopiero w 1987 roku. Powstaje też i zostaje opublikowane w czasopiśmie "Nedra" fantastyczne opowiadanie "Diaboliada". Wiosną 1923 Bułhakow otrzymuje stałą pracę jako redaktor "Gudoka" - organu Związku Kolejarzy - do którego pisze około 100 felietonów. W tym okresie pisarz poznaje Lubow Jewgieniewnę Biełozierską, dla której opuszcza Tatianę w kwietniu 1924 roku.
Kolejne lata przynoszą ugruntowanie totalitaryzmu, nieokiełznanego kultu wodza i zapanowanie wszechobecnego strachu. Mnożą się aresztowania. Oficjalnie nie istnieje literatura inna niż pomnikowa, konwencjonalna, ucukrowana i zgodna z linią partii. Przygotowywana przez Bułhakowa do druku błyskotliwa, swobodna i wizjonerska biografia Moliera zostaje oficjalnie uznana za niedrukowalną. W listopadzie 1933 roku Michaił załatwia sobie rolę Sędziego w "Klubie Pickwicka" z którą radzi sobie znakomicie. W roku 1934 na zamówienie Teatru Satyry powstaje sztuka "Iwan Wasiliewicz" - rzecz o przeniesieniu Iwana Groźnego w czasy współczesne pisarzowi za pomocą maszyny czasu oraz wynikających z tego sytuacji zabawnych przenikających się z wizjami krwawego terroru rozpętanego przez cara. Rok 1934 przynosi Bułhakowowi kolejny wielki wstrząs - po złożeniu podania o pozwolenie wyjazdu za granicę i początkowych pozytywnych zapewnieniach o szybkim otrzymaniu paszportu nastaje cisza. 7 czerwca pisarz dostaje oficjalną odmowę. Powracają depresje i stany lękowe.
Tym razem list do Stalina z prośbą o interwencję pozostaje bez odpowiedzi. Coraz bardziej irytujące stają się próby "Moliera", którego reżyserię przejmuje po powrocie z zagranicy w 1934 Stanisławski. Spektakl w ostatecznej wersji zmontuje dopiero w marcu 1936 roku Niemirowicz - Danczenko. Wiosna 1935 roku przynosi pierwszą wersję sztuki "Aleksander Puszkin", kontynuację "Iwana Wasiliewicza", wersję "Mieszkania Zojki" dla teatru Vieux-Colombier w Paryżu. W tym okresie ożywione życie towarzyskie, kontakty z elitą intelektualną i artystyczną, urządzane w domu Bułhakowów głośne czytania utworów , przeplatają się z kłopotami finansowymi, podświadomą obecnością GUŁagu, wiadomościami o represjach i znikających przyjaciołach.
Po druzgocącym artykule w " Prawdzie " z 9 marca zostają zawieszone spektakle "Moliera" , wstrzymane próby "Puszkina ", zbyt silne skojarzenia z otaczającą rzeczywistością sprawiają, że "Iwan Wasiliewicz" nie wychodzi poza próbę generalną. Po krótkiej podróży do Kijowa wiosną 1936 roku Bułhakowowie wyjeżdżają pod Władykaukaz. Pisarz przygotowuje tłumaczenie - adaptację "Wesołych kumoszek z Windsoru" Szekspira dla MChAT-u i libretto do opery "Minin i Pożarski" dla Teatru Wielkiego. W wyniku konfliktu z reżyserem MChAT-u Nikołajem Gorczakowem Bułhakow odstępuje od umowy z teatrem i wyjeżdża w podróż do Tyflisu. Po powrocie składa rezygnację na ręce dyrektora i podejmuje pracę w Teatrze Wielkim.
Rok 1937 jest rokiem Terroru - mnożą się aresztowania, zsyłki, kary śmierci. Jeszcze jesienią 1936 roku Bułhakow podejmuje na nowo zapiski rozpoczęte w 1929 zatytułowane "Tajemnemu przyjacielowi", nadaje im nowy znamienny tytuł "Notatki nieboszczyka" , które cenzura dopuści do druku w latach 60-tych jako "Powieść teatralną". Niedokończone dzieło jest satyrycznym bilansem teatralnej przygody pisarza przepojonym miłością do teatru, jego magii, liryzmu i świeżości. Życie Michaiła bardziej niż kiedykolwiek związane jest w tym okresie ze światem muzyki i spektaklu. Pisarz uczestniczy w próbach , poprawia nieciekawe libretta. Powstaje opera "Morze Czarne" oraz ukończone we wrześniu libretto na temat Piotra I. Pod koniec 1937 Bułhakow odkłada na zawsze "Notatki nieboszczyka" i postanawia ukończyć swoją wielką powieść. Szósta wersja książki ma już ostateczną strukturę i tytuł "Mistrz i Małgorzata". 28 maja 1938 roku pisarz stawia ostatnią kropkę w ostatniej wersji rękopisu w sześciu zeszytach. Pozostaje jeszcze mozolne przepisywanie tekstu na maszynie którego pod dyktando autora wprowadzającego jeszcze liczne poprawki podejmuje się siostra Heleny Siergiejewny - Olga Bokszanska. Po zakończeniu pracy 24 czerwca Bułhakow wyjeżdża do żony odpoczywającej od kilku tygodni w Lebiedianie. W ciągu miesiąca kończy przerwaną "Mistrzem i Małgorzatą" adaptację "Don Kichota" dla Teatru Wachtangowa. W kolejnych miesiącach powstaje powoli kanwa sztuki "Batumi", której tematem jest rewolucyjna młodość Stalina - utwór mający być czymś w rodzaju gwarancji bezpieczeństwa dla Bułhakowa i jego otoczenia. Sztuka pisana wyraźnie z dużymi trudnościami i bez entuzjazmu zostaje po długiej przerwie ukończona latem 1939 roku. 
Tym razem nie doszło nawet do prób - protagonista sztuki miał się wyrazić, że "Nie robi się ze Stalina postaci literackiej". W rzeczywistości jednak system represji carskich za bardzo przypominał obecną sytuację, zbyt wiele było charakterystycznych dla pisarstwa Bułhakowa dwuznaczności. Sztuka w żaden sposób nie odpowiadała obowiązującemu hagiograficznemu stylowi dzieł o Wodzu, przedstawiony zaś w niej egzaltowany seminarzysta nie przypominał zupełnie pełnego majestatu Ojca Narodu. Pisarz pogrąża się w depresji. Jesienią 1939 roku wyjeżdża z żoną do Leningradu i tam odczuwa pierwsze oznaki choroby : gwałtowne bóle głowy i półślepotę. Diagnoza niebawem będzie jednoznaczna : nerczyca. Jako były lekarz i świadek śmierci swojego ojca na tę samą dolegliwość Bułhakow nie ma wątpliwości co do swojej przyszłości - ma świadomość, że pozostało mu sześć miesięcy życia. Stan zdrowia na przemian pogarsza się i poprawia. Przez cały czas są przy nim żona i przyjaciele. Do lutego 1940 pisarz dyktuje ostatnie poprawki do "Mistrza i Małgorzaty". To wówczas powstaje początek rozdziału 32 " Przebaczenie i wiekuista przystań ":